De kerk van Jochberg met het besneeuwde dorp en de beboste berghelling in de mist

Tirol · Kitzbüheler Alpen

Historie van Jochberg

Drieduizend jaar

Van kopererts tot skipiste

Jochberg ligt op 924 meter hoogte in het dal van de Jochberger Ache, tussen Kitzbühel en de Pass Thurn. Het langgerekte dorp telt ruim 1.500 inwoners en wordt omringd door bergen tot 2.363 meter (de Gaisstein). Wie vandaag door het dal rijdt, ziet weilanden, boerderijen en skiliften – maar de geschiedenis van Jochberg begint onder de grond.

Al in de bronstijd, zo’n drieduizend jaar geleden, werd rond de Kelchalm koper gewonnen en gesmolten. Daarmee hoort Jochberg bij de oudste mijnbouwgebieden van Tirol. In de vijftiende eeuw kwam de winning van koper- en zilverhoudend erts opnieuw op gang in het gebied dat later de “Kupferplatte” ging heten. Eeuwenlang bepaalden mijnwerkers en smelters het leven in het dorp; in het gehucht Hütten werd het erts verwerkt. In 1875 werd het laatste koper gesmolten en op 31 juli 1926 ging de mijn definitief dicht.

Daarna werd Jochberg weer wat het altijd ook was: een boerendorp. Tot 1959, toen de eerste stoeltjeslift op de Wagstätt werd geopend en het skitoerisme begon. Sinds 2013 brengt een moderne gondelbaan skiërs in een paar minuten het skigebied van KitzSki in.

Gekleurde tekening uit het Schwazer Bergbuch (1556): mijnwerkers in een Tiroler berglandschap
Mijnwerkers in de Tiroler bergenSchwazer Bergbuch, 1556 · publiek domein (Wikimedia Commons)
Tekening uit het Schwazer Bergbuch (1556): een ertsproever bij zijn oven
De “Probierer” keurt het ertsSchwazer Bergbuch, 1556 · publiek domein (Wikimedia Commons)

Tijdlijn

Jochberg door de eeuwen heen

  1. ca. 1000 v.Chr.
    Koperwinning in de bronstijd

    Rond de Kelchalm wordt kopererts gewonnen en in smeltovens verwerkt. Resten daarvan zijn door archeologen teruggevonden.

  2. 1073
    Eerste vermelding

    Jochberg (“Johberg”) duikt op in een oorkonde op naam van keizer Hendrik IV – vermoedelijk een latere vervalsing uit de 12e of 13e eeuw, maar wel het oudste document dat het dorp noemt.

  3. 1275
    Grensdorp

    De grens tussen het aartsbisdom Salzburg en Beieren loopt bij Jochberg. Het dorp hoort in de 14e eeuw bij het gerecht Kitzbühel.

  4. 1447
    Koper en zilver

    Begin van de winning van fahlerts, rijk aan koper en zilver, in de latere Kupferplatte.

  5. 1482
    Gasthof Schwarzer Adler

    De dorpsherberg wordt gebouwd – en bestaat nog steeds.

  6. 1504
    Naar Tirol

    Met het gerecht Kitzbühel komt Jochberg onder keizer Maximiliaan I bij Tirol.

  7. 1505
    Wolfgangsbron

    Bij de bron onder de kerk worden 99 genezingen opgetekend. Bijna driehonderd jaar lang komen pelgrims naar Jochberg.

  8. ca. 1600
    Erbstollen zum Heiligen Geist

    Een nieuwe hoofdstollen ontsluit de ertsaders dieper in de berg.

  9. 1750–1752
    Barokke kerk

    De Pfarrkirche zum Heiligen Wolfgang wordt gebouwd door Kassian Singer; de fresco’s en het stucwerk zijn van Simon Benedikt Faistenberger.

  10. 1762
    Zelfstandig dorp

    Jochberg wordt erkend als een van de tien dorpen van het Landgericht Kitzbühel.

  11. 1835
    De weg door het dal

    Aanleg van de straatweg richting Pass Thurn en het Salzburgerland.

  12. 1875
    Laatste smelt

    In de hut bij Hütten wordt voor het laatst koper gesmolten.

  13. 31 juli 1926
    Einde van de mijnbouw

    Na bijna vijf eeuwen sluit de Kupferplatte definitief.

  14. 6 december 1959
    Eerste stoeltjeslift

    De Wagstättlift gaat open: het begin van het skitoerisme in Jochberg.

  15. 7 december 2013
    Nieuwe Wagstättbahn

    Een 10-persoons gondelbaan vervangt de oude lift en verbindt Jochberg rechtstreeks met KitzSki.

  16. Vandaag
    Ruim 1.500 inwoners

    Een rustig bergdorp met een voormalige mijn als bezienswaardigheid: het Schaubergwerk Kupferplatte en het Berg- und Heimatmuseum.

Tekening uit het Schwazer Bergbuch (1556): twee mannen wassen erts onder een afdak
Het wassen van het ertsSchwazer Bergbuch, 1556 · publiek domein (Wikimedia Commons)
Tekening uit het Schwazer Bergbuch (1556): smelters bij een smeltoven met blaasbalgen
Smelthut met blaasbalgenSchwazer Bergbuch, 1556 · publiek domein (Wikimedia Commons)
Zwart-witfoto uit 1944 van Kitzbühel met de Wilde Kaiser op de achtergrond
Kitzbühel met de Wilde Kaiser, 1944Foto: Willy Pragher · Landesarchiv Baden-Württemberg, Staatsarchiv Freiburg W 134 · CC BY 4.0

Wist je dat…?

Leuke feiten over Jochberg

3.000jaar

Zo lang geleden werd rond de Kelchalm al koper gewonnen: Jochberg hoort bij de oudste mijnbouwgebieden van Tirol.

479jaar mijnbouw

Van 1447 tot 31 juli 1926 werd in de Kupferplatte koper- en zilvererts gedolven.

1482Schwarzer Adler

De dorpsherberg is tien jaar ouder dan de ontdekking van Amerika – en bestaat nog steeds.

99genezingen

In 1505 werden bij de Wolfgangsbron onder de kerk 99 wonderbaarlijke genezingen opgetekend.

1073“vervalst”

De oudste oorkonde met de naam Jochberg is waarschijnlijk een middeleeuwse vervalsing.

400meter diep

Zo hoog zweeft de 3S-Bahn boven de Saukasergraben, tussen Jochberg en Kitzbühel. Eén cabine heeft een glazen bodem.

85meter

De Sintersbacher waterval stort zich 85 meter diep in natuurlijke bassins, ongeveer een uur lopen vanaf het dal.

54jaar en 1 dag

Tussen de eerste stoeltjeslift (6 december 1959) en de nieuwe Wagstättbahn (7 december 2013).

1.439meter hoger

Het dorp ligt op 924 meter, de Gaisstein erboven reikt tot 2.363 meter.

Zelf ontdekken

Geschiedenis die je kunt bezoeken

De ingang van het Schaubergwerk Kupferplatte in Jochberg, met mijnspoor
Ingang van het Schaubergwerk KupferplatteFoto: Ansgar Koreng · CC BY 3.0 DE

Schaubergwerk Kupferplatte

Met een helm op de oude mijngangen in: in de zomer kun je de koper- en zilvermijn bezoeken en zien hoe de mijnwerkers eeuwenlang werkten.

Pfarrkirche zum Heiligen Wolfgang

De barokke dorpskerk uit 1752, met haar uivormige toren het herkenningspunt van Jochberg. Eronder ligt de oude Wolfgangsbron.

Sintersbacher Wasserfall

De waterval stort 85 meter naar beneden, ongeveer een uur lopen vanaf de parkeerplaats Schradlern. In het voorjaar, na de sneeuwsmelt, het mooist.

Bronnen: Wikipedia (Jochberg, Tirol), bergbaugemeinden.at, kitzbuehel.com.